Bonsai in onze tuin
Alle foto's op deze site zijn gemaakt door Arjan Baan.
 


 

Bonsai is ook een deel van mijn tuin.
De bomen staan bijna allemaal op stellingen die deels bevestigd zijn aan de houten erf-afscheiding met de buren aan de zuidkant, zodat ze in de zomer minder last hebben van de hete middagzon.
s'Winters blijven de meeste bomen buiten staan, maar bij zeer strenge vorst worden ze in de garage/berging of het prieel gezet.
De zogenaamde 'binnenbonsai', zoals de ficus,  olijf, en citrus worden vanaf september-oktober in huis geplaatst, naar gelang de buitentemperatuur.
.



Hoogtes van de Bonsai die zijn aangegeven op de website zijn inclusief de schaal waar ze in staan.

Wat is een Bonsai?
Zonder dat we ons al te veel op wetenschappelijke wijze proberen uit te drukken wat Bonsai inhoudt,
kunnen we het begrip "Bonsai" het best als volgt omschrijven: Een Bonsai is een miniatuurboom of heester die de kenmerken aangeeft van een oude boom, waarvan de stam, wortelvoet, takken en kroon een harmonisch geheel vormen met de kleur en de vorm van de pot waarin hij staat. Het geheel zal herinneringen oproepen aan een natuurtafereel dat door zijn woeste grootsheid of de aansprekende sierlijkheid een blijvende indruk zal blijven houden op de toeschouwer. In tegenstelling van wat vaak wordt gedacht, is een Bonsai geen Genesisgemanipuleerde plant. Een Bonsai wordt klein gehouden door verschillende technieken te combineren, waaronder regelmatige snoei en bedrading.


 

     Waarom blijft een Bonsai zo klein? 


De zeer beperkte groei van een Bonsai is in de eerste plaats een gevolg van de kleine pot die de natuurlijke wortelgroei beperkt. In de natuur is het zo dat wat onder de grond groeit zich ook doorzet boven de grond.

Door het laten stagneren van de groei van de wortels zal de voedselstroom naar de top van de Bonsai worden beperkt en daardoor wordt de bovengrondse groei afgeremd.

Bonsai 2e van links is een Treurwilg.


We kunnen dit verschijnsel in de natuur ook aanschouwen, bijvoorbeeld in de bergen, waar de bomen op rotsen groeien en de wortels in de rotsspleten maar weinig groeimogelijkheid hebben. Na vele jaren zijn het nog maar kleine bomen, maar de ouderdom is duidelijk te zien.

Een tweede belangrijke behandeling is het wegnemen van knoppen en het snoeien van takken, twijgen en wortels.

Zoals we hierboven vertelden, wat onder de grond groeit, zet zich door boven de grond en dat is ook andersom van toepassing.
Zoals terugdringing van de wortelgroei ook de groei boven de grond laat stagneren,  zo zal snoei van takken en twijgen zijn invloed hebben op de wortelontwikkeling. De boom vraagt dan een veel mindere wortelgroei voor zijn voeding.

Soms hoor ik mensen zeggen dat een Bonsai een misvormde of mismaakte boom is. Dat is absoluut niet waar!

Het gaat juist om het optimaal verzorgen en onderhouden van een levende boom in een natuurlijke vorm, maar dan in een kleiner formaat.
Dit gebeurt ook met het snoeien van appelbomen en het (bij)knippen van een heg of het gazon.
De Taxus hierboven is een Yamadori Bonsai (uitgegraven uit de natuur, maar nog geen echte Bonsai)



Deze 20 jaar oude Taxus heb ik zo'n 10 jaar in training en sinds kort staat hij in een schaal.
Dit jaar is er heel veel nieuw loof bij gekomen. Enkele takjes staan nog op draad, maar de boom moet nog wat in de hoogte groeien.
Hoogte nu: circa 40 cm.
Aan de verfijning van de boom kan in 2016 worden gewerkt.

Let ook eens op de mooie Jin.
Jin is een techniek om bomen ouder te laten lijken dan ze daadwerkelijk zijn door kale delen aan takken of de stam te creëren.
Heel belangrijk is om het natuurlijke karakter van de Bonsai te behouden.


In het voorjaar van 1996 begon ik, na het oefenen op binnenbonsai, te experimenteren met inheemse bomen.
.
Allereerst werd een Lijsterbes (Sorbus aucuparia) gevormd die al sinds 1980 bij ons achter in de tuin stond.
Het resultaat na 35 jaar zie je links hiernaast.
Minuscule blaadjes van maar 2,5 centimeter groot sieren het 23 centimeter hoge boompje. Rechts  ziet u de prachtige
wortelvoet (Nebari) met zijn natuurlijke uitholling.




Deze Hollandse iep
 (Ulmus hollandia) heb ik uitgegraven toen we in 1997 op vakantie waren in Zeeland.
De Iep had een zeer compact wortelgestel en had een hoogte van 2,5 meter. De boom werd door mij ingekort tot een kale stam van 10 centimeter.
Ik had verder niets aan gereedschap of wondpasta bij me, maar met een broodmes uit de vakantiebungalow werd het karwei geklaard.
De wondpasta werd een week later bij thuiskomst pas aangebracht.
 
Wonder boven wonder loopt de stam in augustus 1997 uit.
En achttien jaar later, is het één van mijn mooiste bomen in bezemstijl (HOKIDACHI).
Leeftijd: 30 jaar.   Hoogte : 50 cm.
.

Ik heb wel een gezegd: "Van bijna alle bomen waar leven in zit, kan een Bonsai gemaakt worden".  Maar let natuurlijk wel op dat de basis voor een Bonsai er is. Hier bedoel ik mee dat de onderstam fors is en geen nietig stammetje van een pinkdikte.
Menigmaal heb ik de vraag te horen gekregen van mensen die bij me kwamen met een boompje met een stammetje van nog geen centimeter dikte en een lengte van wel 50 centimeter: "Arjan
wil jij hiervan voor mij een bonsai maken?" 
Mijn antwoord is dan  "Dat wil ik graag voor je doen, maar niet eerder dan over een jaar of drie, vier". Onbegrijpend word ik dan aangekeken.
Zet het boompje maar eerst een paar jaar in
de volle grond, zodat de stam iets meer volume krijgt. Enkele jaren geduld geboden dus.
Jammer dat veel
beginners hierdoor alweer afhaken. Maar je kunt het ook doen zoals de man die pas begonnen is met bonsai en een kijkje bij mij kwam nemen. Hij vertelde dat hij al enkele prachtige bomen had zien staan in de volle grond en ze al stukje bij beetje in vorm heeft gesnoeid om ze in het najaar uit te graven.
Steek in dit geval ook even met een schop om de wortelvoet (diameter 1/2 x de hoogte van de boom), zodat straks bij het uitgraven de boom nieuwe haarwortels heeft gevormd en de wortelstructuur al wat compacter is.

N
atuurlijk is er niks mis met een boompje waarvan de stam maar een dikte heeft van een pink, maar bedenkt dan wel dat deze Bonsai dan ook maar een geringe hoogte mag hebben.  
Een voorbeeld hiervan is een in 1997 uitgegraven Gewone Edoorn (Acer Pseudoplatanus)
. Dit boompje, met minuscule blaadjes van nog geen 3 centimeter, heeft een hoogte van 17 cm. 
De foto links is genomen in 2002 en rechts 13 jaar later.
 
Groepsbeplanting (onder)

 

Lijsterbes (
Sorbus Aucuparia)


Deze boom is eigenlijk een stuk uit een boom die bij onze vorige woning achter in de tuin stond. De boom moest weg, maar ik zag dat hij op ongeveer 1,5 meter hoogte een mooie kromming in de stam had. Ik besloot hem daarom in 1999 te marcotteren.

Wat is MARCOTTEREN?
Met een scherp mes wordt een inkeping van een halve centimeter diep rondom de stam gemaakt.
Bevestig hierin een sterke draad en draai deze zo strak mogelijk aan. Vervolgens dit gedeelte met sphagnum omwikkelen en plaatst een plastic potje om de stam.
Knip de plastic pot aan 1 kant open tot het midden van de bodem en maak een gaatje voor de stam. Sluit de pot en zet deze vast met draad. Vul dan de pot met cocopeat.  Let op dat de sphagnum goed om de stam blijft zitten. Zorg er wel voor dat de inhoud van de pot vochtig blijft.  Breng desnoods een plastic zak om de pot aan, zodat deze niet al te snel uitdroogt. Na een half jaar is de wortelontwikkeling van dien aard dat de stam onder de nieuwe wortels afgezaagd kan worden en de "nieuwe" Bonsai in een trainingspot kan. De bovenkant, indien nodig, inkorten en een nieuwe top maken.
..
                                                                                



Sinaasappel

Leeftijd: 35 jaar
Hoogte : 70 cm

Zelf opgekweekt uit een pitje
HOKI-DACHI (bezemstijl)

 



Liguster (Ligustrum)
Hoogte: 35 cm 
Leeftijd: 19 jaa
r

MOYOGI (informeel opgaande stijl) 
 



Ginkgo biloba

Leeftijd: 19 jaar
Hoogte : 70 cm

HOKI-DACHI (bezemstijl)
 


Perenroest is een groot probleem onder de Juniperus. Helaas heb ik het begin 2013 ook geconstateerd onder één van mijn Bonsai's.
Door deze aantasting zijn bijna alle takken doodgegaan dat voorjaar. Gelukkig heb ik nog één zijtak kunnen behouden en heb direct de hele boom behandeld met Jinvloeistof (kalkzwavel) om de hardnekkige schimmel te verdelgen.
Hopelijk blijft de Bonsai, die er nu eigenlijk wel prachtig uitziet met het witte dode hout, in leven.
Ik heb de boom voor de winter van 2013 nog diverse keren met de jinvloeistof behandeld om terugkeer van de schimmel tegen te gaan. Tot nu toe met succes.


 

JUNIPERUS CHINENSIS (Chinese Jeneverbes) leeftijd: 20 jaar. hoogte: 35 cm

Krentenboompje  hoogte: 10 cm

 



Ruwe berk (Betula pendula) 
Leeftijd: 20 jaar
Hoogte: 40 centimeter
 
Bosbeplanting op een rots.

 


 

    Olijfboom  (Olea europaea)             
↓    Leeftijd: 14 jaar. Hoogte: 30 centimeter.  

↓  Ginkgo biloba
  Leeftijd: 19jaar
  Hoogte : 70 cm

Onder: een Larix als tuinbonsai.

        
                                                                                                                                                                       


Kastanje (Aesculus hippocastanum)
Hoogte: 65 cm, 
Leeftijd: 20 jaa
r

 


Meidoorn (Crataegus)
Hoogte: 35 cm, 
Leeftijd: 20 jaa
r
 
 


Jeneverbes (Juniperus squamata)
Hoogte: 20 cm, 
Leeftijd: 14 jaa
r
 


Taxus (cuspidata)
Hoogte: 63 cm, 
Leeftijd: 37 jaa
r



Jeneverbes (Juniperus squamata)
Hoogte: 30 cm, 
Leeftijd: onbekend



Hierboven staan de afbeeldingen van een Japanse Kweepeer (Chaenomeles japonica 'Sargentii').
De Bonsai in wording heb ik in augustus 2014 uitgegraven uit onze voortuin en is sindsdien in training.


HOME

Op deze site rust het AUTEURSRECHT op naam van Arjan Baan. Niets van deze site mag gekopieerd of voor een weblog gebruikt worden zonder de toestemming van genoemde rechtspersoon.